Johannes Vinckboons

1616 - 1670 Dutch

Pionier van exotische aquarelkaarten

Johannes Vingboons was een Nederlandse cartograaf en aquarellist. Vingboons kwam uit een artistieke familie. Zijn vader David Vinckboons (1576–1632) was een succesvol schilder en van zijn vijf broers waren Philip Vingboons en Justus Vingboons actief als architect. Johannes Vingboons bleef ongehuwd en woonde met een groot deel van zijn familie in een Amsterdamse huis en atelier aan de Sint Antoniesbreestraat, op de hoek van de Salamandersteeg, thans nummer 64. Hij begon te schilderen en te tekenen bij het maken van kaarten, tekeningen en schilderijen voor zijn vader. Na de dood van hun vader renoveerden de zonen het gebouw om te gebruiken als uitgeverij en drukkerij en brachten ook hun eigen talenten in: bouwtekeningen van de twee architecten, kaarten en globes van Johannes. Vijf van de zes zonen waren kortere of langere tijd actief als kaartenmaker en werkten hieraan samen. Vanaf ongeveer 1640 tot aan zijn dood was Johannes kaartenmaker en aquarellist in dienst van de Amsterdamse kaartuitgever Joan Blaeu. Door zijn traditionele expertise als cartograaf te combineren met zijn artistieke kwaliteiten als aquarellist, produceerde hij aquarellen van exotische landen op basis van nauwgezet onderzoek. Deze baseerde hij op rapporten en schetsen van schippers, stuurlieden en kooplieden op hun reizen in opdracht van de VOC en WIC. Hij maakte stadsgezichten, plattegronden, kustprofielen en zeekaarten en combineerde deze tot hij een unieke reeks afbeeldingen had geproduceerd die een nauwkeurig beeld gaf van een groot deel van de toen voor de Nederlandse handel bekende wereld. Voor veel van deze gebieden zijn de zijne de vroegste afbeeldingen. Het werk van Vingboons was uniek en in eigen tijd een gezocht verzamelobject voor rijke particulieren. De grootste partij, een serie van 130 waterkleuren gebonden in drie atlassen, werd in 1654 gekocht door koningin Christina van Zweden. Na haar dood kwamen deze atlassen in het bezit van Paus Alexander VIII, en rusten nu in de bibliotheek van het Vaticaan. De op een na grootste collectie, meer dan honderd werken, is in het bezit van het Nationaal Archief in Den Haag. Een klein aantal waterkleuren bevindt zich in de Medici-bibliotheek in Florence. Vier gesigneerde perkamenten wereldkaarten maken deel uit van de collectie van het Nederlands Scheepvaartmuseum in Amsterdam.